Alem panoptikon olmuş

Panoptikon diye bir kelime var. Bizi o kadar iyi anlatıyor ki… Bu kelime de ne ola diyenler için kısacık bir tanım: Bir hapishane düşünün. İçinde yüzlerce mahkum var. İnsanın baskıcı aklı yüzyıllarca bunları nasıl adam ederiz diye düşünüyor ve sonunda enteresan bir yöntem buluyor. Bu hapis odalarının hepsini gözleyecek bir oda koyuyorlar. Bu odadan tüm koğuşlar gözlemlenebiliyor ama koğuştakiler odadaki abinin onları gözlemlediğini, dolayısıyla ne zaman gözlemlediğini göremiyor. Bu bakış açısıyla ne zaman gözlemlendiklerinin farkında olamadıkları için her an tetikte ve kötü bir şey yapamaz hale geliyorlar.

İşte bugünkü durumumuz budur: Biz internet denen bir yapının içinde iletişim kurmaya başladık. Hayatımız her yönüyle bu döngünün bizim bilgi ve isteğimiz dışında gözlemlenebilir yapısı içine girdi. Birileri bizi gözlemliyor mu gözlemlemiyor mu diye bilemediğimizden sürekli tetikteyiz, rahat ve özgür olamıyoruz.

Bu yapının kurulması ve kullanılması anlamındaki hinlikleri sizlerle TKNLJ stilinde paylaşmak istiyorum biraz:

• Bizim devlet kademelerimizin Foucault ile sıkça özdeşleştirilen bu yapıyı bu düşün adamını inceleyerek hayata geçirdiklerini düşünmüyorum. Bizimkilerin bunu hisleriyle yeniden icat ettiğine adım gibi eminim
• Bizim gözlemci büyüklerimizin izleme ve takip mekanizmalarını  yanlışlıkla bize duyurduğuna da inanmıyorum. Bence bunu hücreleri izleyen birisi olduğu algısını kuvvetlendirmek için gözümüze soktular. İsteseler izlendiğimizin farkına bile varmazdık bunu hiç tartışmayalım.
• İzlenmeden kaçmak gerçekten izlenmesi gereken insanlar için hiç de zor değil, imkansız kesinlikle değil. Ama sıradan halk izlenmeden kaçamayacağı algısıyla besleniyor. Arada bir başbakana mesaj yazan işten atıldı gibi haberlerle bu algı besleniyor.
• Maymunlarla yapılan deneylerde, elektrikli kafeslere konan maymunların arada bir hala telde elektrik var mı yok mu diye denedikleri ortaya çıkarılmış. Bu çıkarım, halkımıza da yansıyacak: Normalde iktidara hiç saldırıda bulunmayacak olanlar bile ara ara minik hinlikler yapacaktır. Bu da sistemin zayıf tarafı.
• Bu sistem, ister tıbbi, isterseniz insani yönden bakın, insan aklının üretebileceği en büyük çirkinliklerden biri. Bunu yapanları bu ülkede barındırmamamız gerekiyor.