12. Politik bağlam ve regülasyon: Public affairs’in gri alanları

Bu bölümün amacı public affairs’i “ilişki yönetimi” diye romantikleştirmek değil; tam tersine onu siyasal iktidar, hukuk, meşruiyet, çıkar çatışması ve etik sınırların kesişiminde tanımlamaktır. Public affairs, PR’ın “devletle konuşan” uzvu olduğu kadar, kurumun en hızlı kirlenebileceği alandır. Çünkü burada iletişim yalnız algı üretmez; çoğu zaman kural üretimine, kaynak dağılımına, izin süreçlerine ve rekabet avantajına dokunur. Bu nedenle public affairs, PR’ın en kritik meşruiyet testlerinden biridir: Şeffaflık ve kayıt standardı yoksa “lobi” işinin kendisi değil, lobiye dair şüphe kurumu yakar.

Bu bölümün sert cümlesi şu olsun: Public affairs’in başarısı, kapıları açmakla ölçülmez; kapıları açarken kurumun meşruiyetini ve etik sermayesini yakmamakla ölçülür.

12.1 Public affairs nedir? İletişim mi, siyaset mi, yönetişim mi?

Public affairs, devletle “iletişim kurma”dan ibaret değildir. Devlet, sadece bir paydaş değil; kural koyucu, denetleyici, yaptırım uygulayıcı ve bazen piyasanın tasarımcısıdır. Bu yüzden public affairs, klasik paydaş ilişkilerinden daha yüksek bir etik ve kayıt standardı gerektirir.

12.1.1 Devlet bir paydaş değildir; “kural rejimi”dir

Kurumlar devleti müşteri gibi görürse yanlış anlar. Devletle ilişki, kişisel ilişki değil; kurumun kural rejimiyle uyum ve müzakere kapasitesidir. PR burada “kişilerle iyi geçinme”ye indirgenirse kurum politik risk üretir.

12.1.2 Public affairs’in temel fonksiyonları: izleme, analiz, savunuculuk, uyum, koalisyon

• Regülasyon izleme: ne geliyor, kim itiyor, kim karşı?
• Politika analizi: kurum çıkarı, kamu yararı ve toplumsal maliyet
• Savunuculuk: pozisyon belgesi, etki analizi, alternatif öneri
• Uyum: uygulanabilirlik, geçiş planı, risk azaltma
• Koalisyon: sektör, STK, akademi, yerel aktörlerle meşru ittifak

Eleştirel not: Koalisyon kurmak ile “arka kapı ağı” kurmak aynı şey değildir. Birincisi şeffaflıkla; ikincisi gizlilikle çalışır.

12.2 Meşruiyet çerçevesi: Kamu yararı olmadan lobi, sadece çıkar takibidir

Public affairs’in “ahlaki” zemini kamu yararı iddiasıdır. Kurum çıkarını savunabilir; ama bunu kamu yararıyla ilişkilendirmeden yaptığında meşruiyeti zayıflar. Akademik okur burada “çıkar–kamu yararı” gerilimini açık görmek ister.

12.2.1 Kamu yararı iddiası: kanıt, etki analizi ve maliyet dürüstlüğü

İyi public affairs; “biz böyle istiyoruz” demek değildir. “Bu düzenleme şunları şunları iyileştirir, şunları şunları kötüleştirir; toplumsal maliyeti budur; telafi önerimiz budur” diyebilmektir. Kurum maliyeti saklarsa kısa vadede kazanır gibi görünür; uzun vadede politik reaksiyon üretir.

12.2.2 Meşruiyet türleriyle bağ: pragmatik–moral–bilişsel

Public affairs pragmatik meşruiyetle (“yatırım, istihdam”) başlar ama moral meşruiyet olmadan sürdürülemez (“adalet, çevre, eşitlik”). Bilişsel meşruiyet ise zamanla oluşur (“bu sektör böyle düzenlenir”). PR’ın görevi, bu üç düzeyi birbirine karşı yalan söylemeden taşıyabilmektir.

12.3 Şeffaf ve kayıtlı lobicilik: “meşru etki”nin altyapısı

Şeffaflık, public affairs’in sigortasıdır. Şeffaflık yoksa kurumun her teması “çıkar pazarlığı” olarak okunur. Burada mesele sadece etik değil; risk yönetimidir.

12.3.1 Kayıt rejimi: kiminle, ne için, hangi belgeyle temas edildi?

Public affairs’in kurumsal standardı; temasların, pozisyon belgelerinin, toplantı notlarının, finansal katkıların kayıt altına alınmasıdır. Bu kayıt, hem kurumu korur hem de iç denetimi mümkün kılar.

12.3.2 Finansal şeffaflık: bağışlar, sponsorluklar, etkinlik destekleri

Siyasi ve kamusal alana yakın her finansal akış, “gizli etki” şüphesi üretir. Kurum bunun farkında değilse public affairs PR değil, itibar sabotajıdır.

12.3.3 “Arka kapı işleri”nin anatomisi: kişiselleşmiş ilişki, kayıt dışı pazarlık, belirsiz vaat

Arka kapı modeli üç işaret taşır: kişi üzerinden yürür, kayıt bırakmaz, karşılıklılık ima eder. Kurum “herkes yapıyor” diye bunu normalleştirirse, eninde sonunda bedeli ağır olur: hukuki risk + itibar çöküşü + iç kültür bozulması.

12.4 Regülasyon ekosistemi: Kurumların en büyük hatası “metin”e bakıp “siyaset”i görmemektir

Regülasyon süreçleri teknik görünür ama politik davranır. Bir düzenlemenin kim için ne sonuç doğuracağı, çıkar gruplarını harekete geçirir. Public affairs bu ekosistemi okumadan yalnız metin takip ederse geç kalır.

12.4.1 Politika döngüsü: gündem → taslak → müzakere → kabul → uygulama → denetim

Public affairs’in işi taslak çıktığında başlamak değildir; gündem oluşurken başlar. Uygulama ve denetim aşamasında ise “uyum” ve “saha etkisi” kritik olur.

12.4.2 Kurumsal körlük: regülasyonu “engel” görmek

Kurum regülasyonu düşman görürse, kamu yararı dilini kaybeder. Regülasyonu bir “toplumsal sözleşme” gibi gören kurumlar daha sürdürülebilir strateji kurar. Eleştirel not: “Düzenleme karşıtlığı” kısa vadeli kazanım getirebilir ama uzun vadede sektörün meşruiyetini bozar.

12.5 Kamu iletişimi ile public affairs’in farkı: propaganda tuzağı

Public affairs çoğu zaman kamu iletişimiyle karışır. Burada en büyük tehlike propaganda refleksidir: düzenleyiciyi ve kamuoyunu “ikna edilecek kitle” görmek.

12.5.1 Propaganda–savunuculuk ayrımı: kanıt standardı ve karşı argümana saygı

Savunuculuk, karşı argümanı bastırmak değil, onunla aynı kanıt zeminde tartışmaktır. Propaganda, belirsiz vaatle ve seçilmiş veriyle çalışır. Bu ayrım net değilse kurumun politik alandaki meşruiyeti aşınır.

12.5.2 “Astroturfing” riski: sahte taban hareketi üretmek

Kurumun kendini “halk tepkisi” gibi sunması (sahte taban) kısa vadede işe yarayabilir; yakalandığında kurumun bütün söylemi çöker. Bu, modern public affairs’in en ağır itibar suçlarından biridir.

12.6 Koalisyonlar, STK’lar ve akademi: meşru ortaklık mı, meşruiyet satın alma mı?

Kurumların STK’larla, akademiyle, yerel paydaşlarla ilişkisi çok değerlidir; ama burada “meşruiyet satın alma” tuzağı vardır.

12.6.1 Ortaklığın etik standardı: bağımsızlık, finansman şeffaflığı, yayın özgürlüğü

Akademiyle çalışıyorsan raporun sonuçlarına karışmamalısın. STK’yı destekliyorsan eleştirisine tahammül etmelisin. Tahammül yoksa ortaklık değil, vitrin olur.

12.6.2 Eleştirel not: Kurumlar çoğu zaman “eleştiriyi yönetmek” için ortaklık kurar

Bu, ortaklığı bozar. Gerçek ortaklık, eleştiriyi “öğrenme”ye çevirebilmeyi gerektirir. Kurum bunu yapamıyorsa public affairs değil, reputasyon mühendisliği yapıyordur.

12.7 Politik risk yönetimi: İtibar ve uyum arasında “ince buz”

Public affairs’in çıktısı çoğu zaman “görünmez”dir: bir düzenleme daha kötü hale gelmemiştir, bir risk büyümemiştir, bir kriz çıkmamıştır. Bu görünmezlik, ölçümü zorlaştırır ve yanlış teşvik üretir: PR ekibi “somut başarı göstermek” için riskli manevralara itilebilir.

12.7.1 Risk haritası: regülasyon riski, kamuoyu riski, yargı riski, operasyon riski

Public affairs; PR, hukuk, risk yönetimi ve operasyonla birlikte çalışmak zorundadır. Tek başına yürütüldüğünde “siyasi çözüm” arayışı kurumun iç disiplinini bozar.

12.7.2 Kurumsal iç denetim: public affairs kararları kim tarafından kontrol ediliyor?

Kayıt, komite, etik filtre, çıkar çatışması beyanı… Bu mekanizmalar yoksa public affairs’in başarısı kişilere bağlı hale gelir. Kişiye bağlı başarı, kurumsal risk demektir.

12.8 Kuram–pratik köprüsü: Public affairs için minimum kurumsal standartlar

12.8.1 Kayıtlı temas protokolü: toplantı notu, belge arşivi, temas haritası
12.8.2 Şeffaflık politikası: sponsorluk/bağış/etkinlik destekleri için beyan standardı
12.8.3 Pozisyon belgesi standardı: kanıt, etki analizi, alternatif çözüm, kamu yararı çerçevesi
12.8.4 Çıkar çatışması beyanı: kim hangi ilişkiyle masada?
12.8.5 Etik kırmızı çizgiler: astroturfing yok, kayıt dışı pazarlık yok, “kişisel hatır” dili yok

Kapanış: Public affairs, PR’ın en yüksek riskli ama en stratejik alanıdır. Burada iletişim, sadece algıyı değil kuralı etkiler; bu yüzden küçük etik sapmalar büyük kurumsal çöküşlere dönüşebilir. Şeffaflık ve kayıt standardı olmayan public affairs, bir gün mutlaka “arka kapı” çerçevesiyle okunur. O çerçeve geldiğinde, kurumun ne dediği değil, geçmişte neyi sakladığı konuşulur.