Bu Yapay Zeka Rüyasının Faturası Nedir?
Şimdi can sıkıcı yere gelelim: Para.
Önce GPU maliyeti. Piyasada H100’ler için kurumsal alım fiyatları kabaca 25–40 bin dolar bandında geziniyor. Bunu 1,43 milyon GPU ile çarptığımızda:
- 25.000 $’dan → ≈ 35,7 milyar $
- 30.000 $’dan → ≈ 42,9 milyar $
- 40.000 $’dan → ≈ 57,1 milyar $
Yani sadece H100 çiplerinin üzerine yazılacak rakam 36–57 milyar dolar aralığında. Makul bir orta değerle “40–50 milyar $ GPU donanımı” demek yanlış olmaz.
Ardından veri merkezi inşaatı, elektrik altyapısı, soğutma, network, UPS, arazi, inşaat, mühendislik, lisanslar geliyor. Hyperscale veri merkezleri için küresel raporlarda MW başına maliyet genelde 8–12 milyon $ bandında veriliyor; AI odaklı, sıvı soğutmalı tasarımlarda bu 14–15 milyon $/MW seviyesine çıkabiliyor.
1 GW = 1000 MW için:
- 8M$/MW → 8 milyar $
- 10M$/MW → 10 milyar $
- 12–15M$/MW → 12–15 milyar $
Bu verileri üst üste koyduğumuzda:
- GPU donanımı: 36–57 milyar $
- Veri merkezi/altyapı: 8–15 milyar $
Toplamda:
44–70 milyar dolar aralığında bir yatırım tablosu ortaya çıkıyor. Yuvarlak dille söyleyelim: Türkiye’nin 1 GW full H100 hayali ≈ 50–70 milyar dolarlık bir proje.
Bu aralık, Sam Altman’ın küresel ölçekte planladığı “Stargate” tipi dev veri merkezi ağları için konuşulan GW başına maliyetle de uyumlu. Yani sayı uçuk ama uydurma değil; sektörün büyük oyuncularının kabaca oynadığı yer burası.
Olası Yapay Zeka Merkezinin Türkiye’nin Mevcut Harcamalarıyla Kıyaslaması
Şimdi bu 1 GW’lık, 50–70 milyar dolarlık H100 veri merkezi hipotezinin yanına somut şeyler koyalım: Türkiye’nin almak istediği savaş uçakları ve son yılların büyük otoyol projeleri.
Önce savaş uçakları cephesi…
Türkiye’nin ABD’den almak istediği F-16 paketi, ilk haliyle 40 yeni F-16 Block 70, 79 modernizasyon kiti ve mühimmatlarla birlikte yaklaşık 23 milyar dolar olarak DSCA ve Reuters haberlerine yansıdı. Sonradan modernizasyon kitlerinden vazgeçildi ve paketin yaklaşık 7 milyar dolara düştüğü açıklandı, ama “tam paket”in etiketi 23 milyar dolar civarı.
Bir adım öteye gidelim: Türkiye ile Birleşik Krallık arasında imzalanan 20 adet Eurofighter Typhoon anlaşmasının bedeli 8 milyar sterlin, yani yaklaşık 10,7 milyar dolar. Bu paketin içinde uçakların yanı sıra Meteor, Brimstone gibi gelişmiş mühimmatlar da var.
Bunları H100 hipotezinin yanına koyduğunda tablo şöyle görünüyor:
- 1 GW’lık H100 veri merkezi (50–70 milyar $) =
yaklaşık iki ila üç tam F-16 paketi (40 uçak + 79 kit + mühimmat, 23 milyar $)
→ 50 / 23 ≈ 2,2; 70 / 23 ≈ 3,0 - Aynı para, Typhoon ölçeğinde düşündüğünde:
20 Typhoon = 10,7 milyar $ → 50–70 milyar $ ile
5–7 adet Typhoon paketi, yani toplamda 100–140 savaş uçağı alabilecek büyüklükte bir savunma harcamasına eşit.
Kısaca: 1 GW’lık H100 kampüsü, Türkiye’nin bugünkü F-16 + Typhoon modernizasyon hamlelerinin tamamından daha büyük bir çek yazmak anlamına geliyor. Öyle “bir filo uçak” değil; birkaç filo parası.
Şimdi otoyollara bakalım.
Gebze–Orhangazi–İzmir Otoyolu (Osman Gazi Köprüsü dahil), Türkiye’nin en büyük otoyol projelerinden biri. Toplam maliyeti için farklı kaynaklarda 6,3–6,4 milyar dolar bandı veriliyor; finansman paketleri de bu ölçekten bahsediyor.
1915 Çanakkale Köprüsü ve Malkara–Çanakkale Otoyolu içinse proje büyüklüğü 2,43 milyar avro (kabaca 2,6–2,7 milyar dolar) seviyesinde ifade ediliyor. Kuzey Marmara Otoyolu’nun Nakkaş–Başakşehir kesimi gibi daha küçük parçalar da 1,45 milyar avro civarı maliyetlerle geçiyor (1,5–1,6 milyar dolar).
Bu rakamları H100 faturasıyla çarpıştırırsak:
- Gebze–İzmir Otoyolu ~6,3 milyar $
50 milyar / 6,3 milyar ≈ 8 tane İzmir otoyolu
70 milyar / 6,3 milyar ≈ 11 tane İzmir otoyolu - 1915 Çanakkale Köprüsü + otoyol ~2,7 milyar $
50 milyar / 2,7 milyar ≈ 18 köprü+otoyol
70 milyar / 2,7 milyar ≈ 26 köprü+otoyol - Kuzey Marmara’nın tek bir kesimi 1,5–1,6 milyar $ ise, 50–70 milyar $ 30–45 adet o ölçekten otoyol kesimi anlamına geliyor.
Yani bizim 1 GW H100 hipotezi, kaba bir dille:
- 2–3 büyük F-16 paketi,
- ya da 100–140 Typhoon,
- ya da 8–11 İstanbul–İzmir otoyolu,
- ya da 20’ye yakın Çanakkale Köprüsü büyüklüğünde projeye eşit bir kamu/siyasi tercih.
Bu karşılaştırma şunu gösteriyor:
HİT-30 kapsamındaki 1 GW veri merkezi hedefi gerçek anlamda “full H100” ölçeğine çıksa, mesele sadece teknoloji politikası olmaktan çıkar; savunma ve ulaştırma yatırımlarını yeniden ölçeklendirecek büyüklükte bir stratejik karar haline gelir. Aynı büyüklükteki para, kabaca “hava kuvvetlerini baştan kurmak” ile “ülkeyi baştan otoyolla örmek” arasında bir yerlerde duruyor ve biz o parayı silah mı, asfalt mı, yoksa silikon mu? sorusuna verilecek cevapla yönlendiriyoruz.
