Bir hesabı açanın yaşını doğrulamakla hesabı her gün kullananın yaşını doğrulamayı aynı şey sanıyoruz. Oysa telefon el değiştirir, şifre paylaşılır, hesap satılır, bir şirket hesabını onlarca çalışan yönetir. Çocukları korumak için hazırlanan 10 Ekim 2026 tarihli yönetmelik artık yürürlükte. Öyleyse varsayımları bırakalım, somut soruları soralım.
1. FRANSIZ GİBİ GÖRÜNEN ÇOCUĞU NASIL AYIRT EDECEĞİZ?
Türkiye’deki bir çocuk VPN ile Fransa’dan bağlanıyormuş gibi görünürse platform hangi ülkenin kuralını uygulayacak? IP adresine mi, kayıt ülkesine mi, gerçek ikametgâha mı bakacak? VPN tek başına yaş belirteci üretmez; ama yurtdışında açılan hesabın Türkiye’de kullanımını nasıl denetleyeceksiniz?
2. FRANSIZ TURİSTİN PASAPORTUYLA NEYİ DOĞRULUYORUZ?
Yönetmeliğin 7. maddesi geçici bulunan yabancılar için pasaport bilgileriyle istisnai belirteç öngörüyor. Standart kimlik doğrulamasından muaf kişinin pasaportunu gerçekten kendisinin kullandığı nasıl anlaşılacak? Turist, yerleşik yabancı ve yurtdışında yaşayan Türk hangi ölçütlerle ayrılacak?
3. BİR YETİŞKİN HESAPLARI ÇOCUKLARA SATARSA?
Kötü niyetli biri kendi yaş belirteciyle hesaplar açıp şifrelerini çocuklara satarsa bunu kim tespit edecek? Hesabın el değiştirdiği neyle kanıtlanacak? Önlem için bütün kullanıcıların davranışları sürekli mi izlenecek?
4. BİR BELİRTEÇ KAÇ HESAPTA KULLANILABİLİR?
Yaş belirteci tek kullanımlık mı, platforma özel mi, süreli mi? Başkasına aktarılabilir mi? Her hesap için ayrı kod üretilirse bu kodların aynı kişiye ait olduğu devletin kayıtlarında görülebilecek mi? Kötüye kullanımı önlerken anonimlik nasıl korunacak?
5. TURKCELL’İN INSTAGRAM HESABININ SAHİBİ KİM?
Bir şirketin yaşı olur mu? Turkcell’in resmî Instagram hesabını genel müdür mü, sosyal medya çalışanı mı, reklam ajansı mı doğrulayacak? Hesabı yöneten değişince yeniden doğrulama mı yapılacak? Gazete, belediye ve derneklerin ortak hesaplarında bir kişinin yaşı neyi kanıtlıyor?
6. BABASININ HESABINI KULLANAN ÇOCUĞU KİM ENGELLEYECEK?
Çocuk babasının doğrulanmış hesabını kullanıyorsa hesabı kapatacak mısınız? Babanın yeniden yaş doğrulaması yapması, ekran başındaki kişinin çocuk olmadığını nasıl gösterecek? Hesabın sahibi yetişkinse yetkiyi kim, hangi gerekçeyle kullanacak?
7. ‘MAKUL ŞÜPHE’Yİ KİM ÜRETECEK?
Yönetmeliğin 6. maddesi yaş grubuna aykırı kullanım şüphesinde hesabın askıya alınmasını öngörüyor. Çocuk olduğumuz yazım tarzından, izlediğimiz videodan, sesimizden mi anlaşılacak? Bu yöntem kullanıcı profillemesine dönüşecek mi? Yanlış şüpheyle kapatılan hesabın zararını kim karşılayacak?
8. AYNI TABLETİ KULLANAN AİLE NE OLACAK?
Anne, baba ve çocuk aynı cihazı kullandığında doğrulanan kimlik hangisi? Cihaz paylaşımı sürekli yüz taraması veya başka bir denetim gerekçesi mi olacak? Bunun çocukların ve yetişkinlerin mahremiyetine maliyeti nedir?
9. YURTDIŞI HESABI TÜRKİYE’YE GELİNCE NE OLACAK?
Bir öğrenci veya göçmen hesabını Türkiye’den kullanmaya başladığında yeniden doğrulama mı istenecek? Platform gerçek ikameti nasıl belirleyecek? Başka ülkede yapılmış doğrulama Türkiye’de tanınacak mı?
10. HESAPLARI KİMLİKLERLE EŞLEŞTİREBİLECEK MİSİNİZ?
Belirteçte ad veya T.C. kimlik numarası olmaması kayıtların ilişkilendirilemeyeceğini kanıtlamaz. Kodun üretildiği ve kullanıldığı anlar kaydediliyor mu? Hangi kurum neyi ne kadar süre saklıyor? Bunları kim bağımsız olarak denetliyor?
11. DOĞRULAMA YAPMAYAN YETİŞKİNE NE OLACAK?
Mevcut hesaplar için 31 Mart 2027 son tarih. Anonimlik gerekçesiyle belirteç almayan yetişkinin hesabı silinecek mi, askıya mı alınacak? Bu kararın dayanağı ve itiraz yolu ne? Doğrulama istemeyen birinin ifade özgürlüğü nasıl korunacak?
12. KİLİDİN İŞE YARADIĞINI NASIL ANLAYACAĞIZ?
Reddedilen hesap sayısı mı açıklanacak, riskli temaslardan korunan çocuk sayısı mı? Çocuklar daha az denetlenen mecralara geçerse başarı sayılacak mı? Hangi bağımsız kurum, yasağın gerçek çocuk güvenliği sonuçlarını ölçecek?
Bu sorular yasağı aşma kılavuzu değil, yasağın sınanma sorularıdır. Yönetmelik yeniden doğrulamayı ve insan incelemeli itirazı düzenliyor. Ancak hesap sahibinin yetişkin olması, hesabı kullananın da yetişkin olduğunu kanıtlamıyor. Çocuklar gerçekten korunacaksa yetkililer teknik yöntemi, hukuki yetkiyi ve sonuçları göstermek zorunda. Vatandaştan kimlik istemek kolay; bunun çocukları nasıl koruduğunu açıklamak asıl mesele.