ABD Başkanı Donald Trump’ın Truth Social hesabından paylaştığı Xi Jinping fotoğrafı, siyasi iletişimde yapay zekâ ile görüntü düzenlemenin sınırlarını yeniden gündeme taşıdı. Fotoğraf, Xi’nin Washington yakınlarındaki Andrews Üssü’ne gelişi sırasında iki lideri yan yana gösteriyor. Arka planda Çin liderinin uçağı ve törensel uçuş yapan bir Amerikan askeri uçağı bulunuyor.

AFP ve başka haber kuruluşlarının aynı anı gösteren fotoğraf ve videoları karşılaştırıldığında Trump’ın paylaştığı görüntüde birden fazla fark ortaya çıktı. Canlı görüntülerde askeri uçağın alçaktan geçişi sırasında Trump’ın yüzünde görülen belirgin irkilme ifadesi paylaşımda yok. Ayrıca Trump’ın kravatının deseni değişmiş, eldivenlerinden biri kaybolmuş ve arka plandaki bir kişinin ayakkabıları farklı görünüyor. Çin uçağındaki bazı görsel ayrıntılar da resmi görüntülerle uyuşmuyor.

Drexel Üniversitesi’nden medya adli inceleme uzmanı Matthew Stamm, AFP’ye yaptığı değerlendirmede uzman yazılımlarla görüntüde “yüksek güvenle üretken yapay zekânın bıraktığı izleri” tespit ettiğini söyledi. Stamm bu istatistiksel izleri “suç mahallinde bırakılan parmak izlerine” benzetti. Notre Dame Üniversitesi’nden Walter Scheirer da özgün fotoğraflarla karşılaştırma sonucunda “bu görüntünün değiştirildiğinden emin olduğunu” belirtti.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, görselde yapılan değişikliğin siyasi anlamına ilişkin kesin bir niyet atfetmenin mümkün olmaması. Görüntü Trump’ın yüz ifadesini daha nötr hale getiriyor ve bazı ayrıntıları değiştiriyor; ancak Beyaz Saray ilk haberlerde AFP’nin sorularına yanıt vermedi. Bu nedenle kimin düzenleme yaptığı ve hangi amaçla yaptığı doğrulanmış değil.

Trump daha önce de Truth Social’da yapay zekâ ile üretilmiş veya değiştirilmiş görseller paylaşmıştı. Yeni olan, bu kez görüntünün hayali bir sahne değil, yüksek profilli bir diplomatik olayın gerçek fotoğrafı gibi sunulması. Fotoğraf gazeteciliğinin temel işlevi belirli bir anın kaydını sunmak olduğu için, küçük görünen bir yüz ifadesi değişikliği bile olayın algılanışını etkileyebilir.

Scheirer’in uyarısı bu ayrımı net biçimde özetliyor: “Bazen bu düzenlemeler zararsızdır. Başka durumlarda fotoğrafın yorumu propaganda benzeri biçimde tamamen değişebilir.” Bu olay, siyasi aktörlerin yapay zekâ görselleri kullandığı dönemde asıl meselenin yalnızca ‘sahte fotoğrafı yakalamak’ değil, resmi hesaplardan paylaşılan görüntülerin kökenini doğrulayabilmek olduğunu gösteriyor.