Bir pil onlarca yıl gidebilir mi?

Pilin en güzel tarafı küçük olması, hep yanımızda olması ve ihtiyacımız olduğunda işimizi görmesi. Pilin en kötü tarafı küçük olması ve içindeki enerjinin sonsuz ve sınırsız olması. Peki ya sınırsız olursa? Olabilir mi ki?

Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada enflasyon ve iktidar konularında paylaşımlar yapan teyza ve amacaların gündemlerine sonsuza kadar sürecek pil reklamları düştü. Hemen çakal internet siteleri bunun üstüne atlayarak herhangi bir araştırma yapmadan haberlerini Betavolt şirketinin madeni para boyutunda pil görseliyle “50 yıl bitmeyen pil yapılmış” yeklinde verdiler.

100 yıl bitmeyen piller de var

Haber hem doğru hem yanlış: 50 yıl bitmeyen piller var. Hatta 100 yıl bitmeyen piller de var. Bunlara Betavoltaik piller deniyor. Radyoaktif prensiplerle çalışıyor. Ama sandığınız radyoaktiviteden bahsetmiyoruz burada. Korkacak bir şey yok.

Bazı maddeler bozulma yaşıyorlar. Bu bozulma sırasında beta parçacıkları denen elektron ve pozitronlar yayıyorlar etrafa. Bunlar da bir enerji veriyor doğal olarak. Bu pilin yakınında durduğu insanlarda herhangi bir radyoaktif zarar verme durumu olmuyor.

Peki o zaman neden bütün dünyayı bu pillerle döşemiyoruz da maymun gibi öteki piller ne zaman nasıl iyileşir diye bakıyoruz? Çünkü betavoltaik piller, lityum ion pillere kıyasla bin ila on bin kat daha az enerji veriyor. Biz lityum pillerde wattlardan bahsederken betavoltaiklerde miliwatllardan hatta mikrowattlardan bahsediyoruz. Bu pillerle bırakın bir aracın tekerini döndürmeyi, oyuncak tavşanınızı yürütemezsiniz.

Kalp pilini değiştirebilir misiniz?

Peki bu piller nerede kullanılıyor? Mesela kalp pillerinde kullanılıyor. Kalbe ihtiyaç duyduğu minimum şokları vermek için gayet yeterli bu pillerin enerjisi. Her seferinde çıkarıp yenisini takamayacağınız için de onlarca yıl çalışması lazım. İdeal bir dünya yani… Bir diğer örnek, uzay araçlarında, güneş enerjisinin olmadığı zamanlarda sınırlı görevler için kullanılıyor. Jeolojik araştırmalarda küçük veri gönderimlerini sağlayan yeraltına konuşlandırılmış cihazlar için kullanılıyor. Aynı şekilde okyanusun altına gönderilen cihazlarda küçük işlere enerji sağlaması için kullanılıyor.

Betavoltaik pillerin aktif olarak çalışma süresi, kullanılan radyoaktif malzemenin yarı ömrüne bağlı. Yarı ömür, bir radyoaktif maddenin başlangıçtaki miktarının yarısının bozunarak azalması için gereken süreyi ifade ediyor. Betavoltaik pillerde kullanılan radyoaktif maddelerin yarı ömrü genellikle yıllar, onlarca yıl hatta yüzlerce yıl olabilir. Bu uzun yarı ömürler, betavoltaik pillerin uzun süreler boyunca enerji sağlayabilmesinin ana sebebidir.

Nickel-63 maddesinin yarılanması 100 yıl sürüyor

Birkaç örnek verelim: Tritium’un yarı ömrü yaklaşık 12 yıldır. Bu, bir betavoltaik pilin tritium kullanarak 10 yıldan fazla süreyle enerji sağlayabileceği anlamına gelir. Promethium-147’nin yarı ömrü yaklaşık 2.6 yıldır. Bu izotopla çalışan bir pil, birkaç yıl boyunca enerji sağlayabilir. Nickel-63’ün yarı ömrü yaklaşık 100 yıldır, bu da onu çok uzun süreli uygulamalar için uygun bir seçenek haline getirir.

Şimdi o haberlere bakalım: Haberlerde diyor ki insan sağlığına zararlı değil… Eh olmayabilir ama yanlış kullanımlarda olabilir de… Sonsuza kadar şarj etmeden kullanılacak diyor. Haklılar çünkü betavoltaik piller şarj olamıyor. Çünkü kimyasal yoldan elektrik üretmiyorlar. HAvada sonsuza tek uçan dronlar olacak diyorlar.

Burada onlara yüksek sesle hadi len dememiz gerekiyor. Muhtemelen fikri Nolan’ın Interstellar filminden almışlar. Çünkü haber kendi içindeki verilerle çelişiyor: Haberde diyor ki Çinli firma mükemmel bir çalışmayla 100 mikrowatt enerji üretmeye başladı. Bu size bir şey ifade etmeyebilir. Ben hemen bu bilgiyi size yararlı hale getireyim: Ortalama bir cep telefonu şarj olurken 10 watt kullanıyor. Yani cep telefonu şarj etmek için gerekenin 10 binde biri kadar enerji ürütebiliyor bu pil…