James Lileks'in 18 Ekim'de National Review'un kültür bölümünde yayımlanan 'AI's Great Big Dumbening Effect' başlıklı görüş yazısı, Türkçeye 'Yapay zekânın büyük aptallaştırma etkisi' diye çevrilebilir. Yayının erişilebilir tanıtımında 'Beyinler artık ne kadar demode' anlamına gelen alaycı bir ifade kullanılıyor.
Bu çerçeve, günlük zihinsel görevlerin giderek yazılımlara devredilmesiyle ilgili eleştirel bir tartışmaya işaret ediyor. İnsanlar bir e-posta hazırlamak, bir konuyu araştırmak, karar seçeneklerini sıralamak veya karmaşık metinleri anlamak için yapay zekâdan yardım alıyor. Bu kolaylıklar bazı görevleri hızlandırırken kullanıcının hangi bilgileri gerçekten öğrendiği sorusunu da gündeme getiriyor.
Ancak öğrenmenin azalması ile bir aracı kullanmak aynı olgu değil. Bir gazeteci kaynakları karşılaştırmak için yapay zekâdan yararlanırken doğrulama ve muhakeme görevini kendisi sürdürüyorsa sistem bilgi işlem süresini azaltabilir. Aynı gazeteci ortaya çıkan her cümleyi denetlemeden kabul ederse hata riski büyür. Bu fark, kullanım biçiminin sonuç üzerinde ne kadar önemli olabileceğini gösteriyor.
Bilgisayarların hesap makinesi, yazım denetimi veya harita gibi önceki kolaylaştırıcı teknolojilerinin de bazı alışkanlıkları değiştirdiği biliniyor. Yapay zekâ tartışmasının farkı, yalnızca mekanik işlemleri değil yazma, analiz ve karar verme gibi insanın yüksek zihinsel faaliyetlerini de üstlenebilmesi.
Bu açıklama özgün makalenin doğrulanmış ayrıntılı özeti değildir. Tam yazıya erişilemediği için Lileks'in örneklerini, araştırma atıflarını veya kesin sonuçlarını aktarmak mümkün olmadı. Bu nedenle yayın öncesinde metnin tamamı görülmeden yazarı belirli bir bilimsel iddiayı savunuyor gibi göstermemek gerekir.