Trump yönetiminin bilimsel araştırmalara yönelik kesintileri ve yeniden yapılandırma hamleleri, bilim camiası ve Kongre’deki Demokratlar tarafından sert eleştirilerle karşılandı.
Trump yönetimi, ABD’nin bilim politikalarında köklü değişiklikler yaparak Ulusal Bilim Vakfı (NSF), Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) ve Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) gibi kurumların fonlarını ve yapılarını radikal biçimde dönüştürüyor. Yönetimin amacı, bilimsel araştırma alanlarını daraltmak ve federal kurumları daha az maliyetli ve daha sınırlı hale getirmek olarak özetleniyor. Ancak bilim insanları, bu değişikliklerin ABD’nin araştırma altyapısını ve uluslararası bilimsel liderliğini tehlikeye atabileceği konusunda uyarıyor.
NSF: Temel Bilimden Uzaklaşma
Ulusal Bilim Vakfı’nda (NSF) yapılan değişiklikler arasında, kurumun temel bilimsel araştırmaları desteklemek yerine yalnızca yapay zekâ, kuantum, biyoteknoloji ve nükleer enerji gibi “ekonomik önceliklere” yönelmesi bulunuyor. Fon kesintileri kapsamında 1400’den fazla hibe sonlandırılırken, kaybın 1 milyar doları aştığı bildirildi.
Ayrıca NSF bünyesindeki bölümlerin sayısı 37’den beşe düşürülmek isteniyor. Üniversitelerden rotasyonel olarak gelen araştırmacıların (“rotatörler”) katkısı azaltılırken, farklı toplulukların bilimde temsiline yönelik programlar da kaldırılıyor. Eğitimde eşitliği sağlamaya yönelik birimlerin kapatılması ve bu birimlerde çalışanların işten çıkarılması ise mahkeme kararıyla geçici olarak durduruldu.
Ulusal Bilim Kurulu üyesi Alondra Nelson’ın istifası dikkat çekti. Nelson, istifasında “sistemde kalmanın sahtekârlık gerektirdiği noktada artık cevap katılmamakta yatıyor” ifadelerine yer verdi.
NIH: 1,8 Milyar Dolarlık Fon Kesintisi
Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) de Trump yönetiminin hedefinde. 28 Şubat – 8 Nisan tarihleri arasında 694 hibe iptal edildi. Bu iptaller arasında 400 aktif araştırma projesi yer alırken, toplam kesinti 1,8 milyar doları buldu. En büyük kayıplardan biri, sağlık eşitsizliklerine odaklanan Ulusal Azınlık Sağlığı Enstitüsü’nde yaşandı (%29,6’lık bir bütçe düşüşü).
NOAA: İklim Felaketi Verileri Askıya Alındı
NOAA, milyar dolarlık hava ve iklim felaketlerine ilişkin kamuya açık veri tabanının güncellenmeyeceğini duyurdu. Kurum, bu kararın “yeni öncelikler ve personel değişikliklerinden” kaynaklandığını belirtti. Ancak bu veriler, iklim değişikliği tartışmalarında önemli bir rol oynuyordu. Veri tabanını yöneten araştırmacı Adam Smith’in görevinden ayrılması da dikkat çekti.
Riskli Araştırmalara Yönelik Belirsizlikler Artıyor
Trump, potansiyel olarak tehlikeli patojenler üzerinde yapılan “kazanım-fonksiyonu” (GOF) araştırmalarına yönelik yeni bir başkanlık kararnamesi yayımladı. Kararname, bu tür araştırmaların COVID-19 gibi pandemilere yol açabileceği inancına dayanıyor. Yeni düzenleme ile araştırmaların daha şeffaf hale gelmesi, yasa dışı çalışmalarda cezaların artırılması ve Çin gibi ülkelerde bu araştırmalara fon verilmesinin yasaklanması öngörülüyor.
Ancak bu karar, federal kurumlar nezdinde kafa karışıklığına neden oldu. GOF araştırmalarının tanımı muğlak bulunurken, birçok araştırmacı düşük riskli çalışmaların da gereksiz yere durdurulabileceğinden endişeli. NIH, yeni kılavuzlar yayınlanana kadar tehlikeli GOF projelerinin geçici olarak askıya alındığını duyurdu.
Uzmanlar, yaklaşık 1000 projenin durdurulma ihtimaline karşılık NIH’nin bu yükü kaldıracak yeterli personele sahip olmadığını belirtiyor. Harvard’dan epidemiyolog Marc Lipsitch, yeni politikanın bazı yönleriyle olumlu olsa da, uygulama sürecindeki belirsizliklerin ciddi sorunlar yaratabileceği uyarısında bulundu.
Cerrah General Ataması Tepki Topladı
Trump’ın yeni Cerrah General adayı, tıp eğitimini bırakıp sağlıklı yaşam koçluğuna yönelen Stanford mezunu Dr. Casey Means oldu. Önceki adayın özgeçmişinde sahtecilik tespit edilmesinin ardından gündeme gelen bu atama, kamuoyunda tartışma yarattı. Trump, adayını “Amerika’yı Yeniden Sağlıklı Yap” (MAHA) hedefiyle bağdaştırırken, HHS Bakanı Robert F. Kennedy Jr., Means’i muhafazakâr eleştirilerden koruma ihtiyacı hissetti.
